نیشابور در مسیر پایتخت گردشگری اکو؛ از هویت تاریخی تا توسعه زیرساختها
خبرگزاری مهر، گروه استان ها- سید متین رضوی: نامزدی نیشابور برای کسب عنوان «پایتخت گردشگری کشورهای عضو اکو ۲۰۳۱» بار دیگر ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی و گردشگری این شهر را در کانون توجه قرار داده؛ ظرفیتی که مسئولان معتقدند با توسعه زیرساختها میتواند ماندگاری گردشگران را افزایش دهد.
نیشابور؛ شهری که نام آن با تاریخ، فرهنگ، ادب، عرفان و هنر ایران گره خورده است، امروز یکی از مهمترین ظرفیتهای گردشگری شرق کشور به شمار میرود. قرار گرفتن در مسیر تاریخی جاده ابریشم، وجود صدها اثر تاریخی، آرامگاههای خیام و عطار، معدن جهانی فیروزه، بازارهای تاریخی، طبیعت کمنظیر و روستاهای هدف گردشگری، این شهر را به یکی از مهمترین نامزدهای توسعه گردشگری فرهنگی ایران تبدیل کرده است.
اکنون و با معرفی رسمی نیشابور از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به عنوان نماینده جمهوری اسلامی ایران برای رقابت بر سر عنوان «پایتخت گردشگری کشورهای عضو اکو» در سال ۲۰۳۱، نگاهها بیش از گذشته متوجه ظرفیتهای این شهر تاریخی شده است.
سهم نیشابور از اعتبارات حوزه میراث فرهنگی بسیار ناچیز است
مهدی دونده، فرماندار نیشابور در گفتگو با خبرنگار مهر با تأکید بر اینکه گردشگری باید در کنار صنعت، کشاورزی و دامپروری به یکی از محورهای اصلی توسعه شهرستان تبدیل شود، اظهار کرد: نیشابور از مشاهیر بزرگ، آثار تاریخی و جاذبههای طبیعی ارزشمندی برخوردار است و این ظرفیتها میتواند موتور محرک توسعه شهرستان باشد.
فرماندار نیشابور با اشاره به فعالیت ۲۴ دفتر خدمات مسافرتی و گردشگری در شهرستان افزود: ارتباط مستمر فرهنگی با کشورهای همسایه از مسیر گردشگری امکانپذیر است و دفاتر گردشگری نقش مهمی در ایجاد این ارتباط ایفا میکنند.
وی با بیان اینکه میراث تاریخی، سرمایهای ارزشمند برای نسل امروز و آینده است، تصریح کرد: حفاظت، احیا و معرفی این میراث باید به عنوان یک اولویت دنبال شود.
دونده از تصویب طرح سردرب ورودی بازار تاریخی سرپوش توسط وزارت میراث فرهنگی خبر داد و گفت: اجرای این طرح بر عهده شهرداری نیشابور است و میتواند گام مهمی در احیای هویت تاریخی مرکز شهر باشد.
فرماندار نیشابور با اشاره به برنامههای مدیریت شهری برای بازآفرینی هویت تاریخی نیشابور اظهار کرد: محور تاریخی و گردشگری شهر از میدان امام خمینی(ره) تا مجموعه تاریخی خیام و عطار تعریف شده و اصلاح منظر شهری، حذف المانهای نامتناسب و استفاده از معماری سنتی در دستور کار قرار دارد.
وی افزود: نردههای فعلی میدان امام خمینی(ره) سنخیتی با پیشینه تاریخی نیشابور ندارند و طرحهای معماری سنتی برای این میدان و همچنین محدوده آرامگاه خیام آماده شده است.
دونده با تأکید بر ضرورت افزایش مدت اقامت گردشگران گفت: در شرایط فعلی بیشتر مسافران تنها چند ساعت در نیشابور حضور دارند، در حالی که باید با برنامهریزی مناسب، امکان اقامت حداقل دو روزه فراهم شود تا گردشگران علاوه بر بازدید از آثار تاریخی، از ظرفیتهای طبیعی شهرستان نیز بهرهمند شوند.
فرماندار نیشابور همچنین بر ضرورت فعال شدن واحد برندینگ شهری، استفاده از ظرفیت رسانهها، جذب اعتبارات ملی برای اماکن تاریخی و مدیریت هیئت امنایی مجموعههای ملی نیشابور تأکید کرد و گفت: اعتبارات شهرستانی پاسخگوی نیازهای میراث فرهنگی این شهر نیست.
وی با انتقاد از کمتوجهی به مرمت آثار تاریخی اظهار کرد: سهم نیشابور از اعتبارات حوزه میراث فرهنگی بسیار ناچیز بوده و در سالهای گذشته تمرکز بیشتری بر توسعه اقامتگاهها و هتلها صورت گرفته، در حالی که حفاظت از میراث تاریخی نیز باید همپای توسعه گردشگری مورد توجه قرار گیرد.
دونده برگزاری نخستین جشنواره موسیقی فجر در نیشابور پس از چهار دهه را نمونهای موفق در جذب گردشگر دانست و بیان کرد: امروز مسائل فرهنگی و اجتماعی در اولویت مدیریت شهرستان قرار دارد و تقریباً هر ماه برنامههای مهم فرهنگی در سطح شهرستان برگزار میشود.
فرماندار نیشابور همچنین از برنامهریزی برای مرمت حمامهای تاریخی ماروسک و چکنه، توسعه جشنوارههای روستایی و برگزاری رویدادهای فرهنگی با هدف ایجاد نشاط اجتماعی خبر داد.
وی با اشاره به نامزدی نیشابور برای کسب عنوان پایتخت گردشگری کشورهای عضو اکو در سال ۲۰۳۱ گفت: تحقق این هدف نیازمند همدلی همه دستگاهها بهویژه شورا و شهرداری برای توسعه زیرساختهای مورد نیاز است.
نیشابور در حال تبدیل به مرکز آجرکاری ایران
در ادامه زهرا صدیقی، کارشناس مسئول میراث فرهنگی و ناظر میراث فرهنگی نیشابور نیز در گفتگو با خبرنگار مهر از آبانبار تاریخی نیشابور به عنوان یکی از شاخصترین بناهای آبی کشور یاد و اظهار کرد: این آبانبار که مربوط به دوره صفویه است و در دوره قاجار بازسازی شده، یکی از بزرگترین آبانبارهای شمال شرق ایران به شمار میرود.
کارشناس مسئول میراث فرهنگی و ناظر میراث فرهنگی نیشابور افزود: در گذشته سه آبانبار در ابتدا، میانه و انتهای بازار تاریخی سرپوش پیشبینی شده بود که از طریق مسیر قنوات شهر تغذیه میشدند و اکنون نیز برنامه تبدیل انبار تاریخی شهر به موزه در دست پیگیری است.
وی با اشاره به احیای معماری سنتی نیشابور گفت: آجرکاری تاریخی این شهر دوباره مورد توجه قرار گرفته و تلاش میشود این هویت معماری در ساختوسازهای جدید نیز احیا شود.
صدیقی ادامه داد: نیشابور در حال تبدیل به مرکز آجرکاری در ایران است و بخاطر معماری خاص در شهر، آجرکاری ساختمان ها در سطح طرح تفصیلی شهر نیشابور در حال گنجایش است.
نیشابور با پشتوانه تاریخ، فیروزه و سفال در مسیر پایتخت گردشگری اکو
در ادامه سعید برزگر، کارشناس مسئول پرونده نیشابور برای رقابت در کسب عنوان پایتخت گردشگری کشورهای عضو اکو نیز با اشاره به شاخصهای انتخاب این شهر در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: قدمت تاریخی چند هزار ساله، بیش از ۱۵۰ اثر ثبت ملی، قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم، ظرفیتهای طبیعی و روستایی، زیرساختهای حملونقل، ۴۵ واحد اقامتی، ۲۴ دفتر خدمات مسافرتی و مجتمعهای گردشگری از مهمترین شاخصهای ارزیابی نیشابور بوده است.
کارشناس مسئول پرونده نیشابور برای رقابت در کسب عنوان پایتخت گردشگری کشورهای عضو اکو افزود: شهرت جهانی سفال نیشابور و فیروزه این شهر نیز از مهمترین مزیتهای رقابتی نیشابور در حوزه گردشگری فرهنگی و صنایعدستی محسوب میشود.
وی بیان کرد: امیدواریم با حمایت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، همکاری دبیرخانه اکو و مشارکت همه ذینفعان، نیشابور بتواند این عنوان ارزشمند را برای سال ۲۰۳۱ کسب کند و از رهگذر آن، شاهد رونق گردشگری، توسعه اقتصادی، ایجاد فرصتهای شغلی جدید و گسترش تعاملات فرهنگی با کشورهای عضو اکو باشیم. این مسیر، فرصتی برای معرفی چهره واقعی نیشابور به جهان و گامی مهم در جهت توسعه پایدار منطقه خواهد بود.
نیشابور دارای بیش از چهار هزار و ۵۰۰ هکتار عرصه تاریخی
حسن گیاهی، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نیشابور نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به جایگاه تاریخی این شهر اظهار کرد: نیشابور با بیش از چهار هزار و ۵۰۰ هکتار عرصه تاریخی و دهها اثر ثبت شده، یکی از مهمترین شهرهای تاریخی ایران است.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نیشابور با بیان اینکه این شهر زادگاه مفاخر بزرگی همچون خیام و عطار است، افزود: بخش قابل توجهی از آثار ارزشمند تاریخی نیشابور در شرایط غیراستاندارد نگهداری میشود و ایجاد موزه باستانشناسی یکی از مطالبات جدی سالهای اخیر بوده است.
وی از تصویب نهایی واگذاری بال شرقی ساختمان افلاکنما برای ایجاد موزه باستانشناسی نیشابور خبر داد و گفت: این اقدام میتواند گامی مهم در حفاظت و نمایش آثار تاریخی این شهر باشد.
گیاهی همچنین با ابراز نگرانی از تخریب خانههای تاریخی اظهار کرد: توسعه ساختوسازهای بیهویت موجب شده بخش عمده خانههای تاریخی نیشابور از بین برود و امروز کمتر از ۲۰ خانه تاریخی در این شهر باقی مانده که بسیاری از آنها نیز وضعیت مناسبی ندارند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نیشابور معرفی نیشابور به عنوان نماینده ایران در رقابت کسب عنوان «پایتخت گردشگری کشورهای عضو اکو» را فرصتی ارزشمند برای معرفی ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی و گردشگری این شهر دانست و افزود: تمامی دستگاههای اجرایی شهرستان، استان و کشور باید با همافزایی، زیرساختهای لازم را برای موفقیت نیشابور در این رقابت بینالمللی فراهم کنند.
رقابت نیشابور برای کسب عنوان پایتخت گردشگری کشورهای عضو اکو، تنها یک رویداد بینالمللی نیست؛ بلکه فرصتی برای بازآفرینی هویت تاریخی، جذب سرمایهگذاری، رونق اقتصاد گردشگری و معرفی دوباره یکی از کهنترین شهرهای ایران به جهان به شمار میرود. تحقق این هدف، نیازمند حفاظت از میراث فرهنگی، توسعه زیرساختها، برندسازی شهری و همراهی همه دستگاههای اجرایی است تا شهری که قرنها مهد علم، فرهنگ و تمدن بوده، جایگاه شایسته خود را در عرصه گردشگری منطقهای و بینالمللی بازیابد.
