کارشناس امنیت شبکه: آسیب قطع اینترنت در زمان جنگ از وصلبودن آن بیشتر است/ چرا «خاموشی دیجیتال» یک بازی بدون برنده است؟
تینا مزدکی_با بالا گرفتن مجدد بحثها پیرامون وضعیت شبکه اینترنت در کشور و دغدغههای موجود درباره احتمال محدودیت یا قطع مجدد آن، این پرسش مطرح میشود که آیا قطع ارتباطات بینالمللی واقعاً به ارتقای امنیت کشور کمک میکند یا پیامدهای معکوسی به همراه دارد؟
برای بررسی دقیقتر این موضوع و تفکیک ابعاد فنی امنیت، به سراغ وحید فرید از متخصصان حوزه فناوری اطلاعات و امنیت شبکه رفتیم. در این گفتگو، ابعاد مختلف مسئله قطعی اینترنت در کشور را بررسی کردیم که مشروح آن را در ادامه میخوانید:
قطع کردن اینترنت هیچ تأثیر مثبتی در حفظ امنیت ندارد
وحید فرید در پاسخ به این پرسش که آیا واقعاً قطعی اینترنت تأثیری بر امنیت ما دارد یا خیر، گفت:«پاسخ به این سوال کاملاً بستگی به این دارد که شما «امنیت» را چگونه تعریف کنید. به نظر من، تعریف حاکمیت از امنیت با تعریفی که ما کارشناسان از این مفهوم داریم، واقعاً متفاوت است.»
او در این باره میگوید:« اگر منظور از امنیت، امنیت دستگاهها (دیوایسها) و امنیت افراد در فضای مجازی باشد، قطع کردن اینترنت هیچ تأثیر مثبتی ندارد؛ بلکه دقیقاً تأثیر معکوس دارد. علت این است که ما در شبکه، دستگاههایی داریم که در همان زمان قطع بودن اینترنت عمومی، خودشان وصل هستند و این مسئله میتواند مبنا و منشأ خطر باشد. دستگاهی که ارتباطش قطع است، آپدیتهای امنیتی را دریافت نمیکند. در نتیجه، دستگاهی که در همان زمان وصل است، میتواند به آن دستگاهی که قطع است از داخل خود شبکه حمله کند؛ چرا که آن دستگاه قطع شده، بهروزرسانی نشده و پچهای امنیتی (وصلههای امنیتی) را دریافت نکرده است.»
فرید در ادامه گفت:«از منظر ارتباطات، تعریف حاکمیت این است که «اگر من مسیرهای ارتباطی را قطع کنم، در امنیت بیشتری به سر میبرم». نگاهی که در حاکمیت وجود دارد این است که ارتباط مردم با شبکههای مجازی خارج از کشور، یعنی شبکههای مجازی که تحت کنترل خودشان نیست، قطع و حتی ارتباط در شبکههای داخلی هم محدود شود.»
امنیت با قطع اینترنت به خطر میافتد
فرید در پاسخ به این پرسش که آیا امنیت شبکه در فضای بینالمللی معنای مشابهی با آنچه در ذهن سیاستگذاران ما هست، دارد، اینگونه پاسخ داد:« اصلاً و به هیچ وجه به این شکل نیست. در فضای مجازی یا رسانههای آنلاین، چون حاکمیت آن نظارت قبلی را ندارد و نمیتواند کنترل کند که چه خبری منتقل میشود، و از طرفی اگر خبری خلاف نظرش منتشر شد، نمیتواند آن را پیگیری کند (چرا که خیلی از این اخبار به صورت ناشناس منتشر میشوند یا به شکلی پیش میروند که نظارتی روی آن وجود ندارد) برنامهریزی و نتیجهگیریاش این میشود که میگوید: « من کلاً اینترنت را قطع میکنم که این خبر اصلاً نتواند منتقل شود. یعنی آن بحث امنیتی که در اینجا مطرح میشود، در واقع امنیتی از جنس کنترل رسانه است؛ وگرنه اصلاً آن چیزی که ما فنیها به آن میگوییم امنیت، از این جنس نیست و برعکس، آن امنیتی که مد نظر ماست، اتفاقاً با قطع اینترنت به خطر میافتد.»
او در پاسخ به این پرسش که قطع اینترنت در شرایط جنگی چه تبعاتی دارد، گفت:« اگر در شرایط جنگی اینترنت قطع شود، کما اینکه ما پیش از این هم دیدهایم، آسیبهای قطع اینترنت به لحاظ امنیت در حوزه فنی، خیلی خیلی بیشتر از زمانی است که اینترنت وصل باشد؛ مخصوصاً با این مدلی که اکنون حاکمیت ایجاد کرده است. اگر یک بلک باکس یا یک باکس بسته داشته باشید (مثلاً بگوییم کشور ایران مثل یک اداره یا مثل بخش فناوریهای نظامی ما باشد که کلا به اینترنت وصل نیستند) در آنجا وضعیت فرق دارد. در بخش نظامی ما کلاً هیچکس به اینترنت وصل نیست؛ نه اینکه بگوییم مثلاً مدیرعاملش وصل است و بقیه قطع هستند، خیر، هیچکس وصل نیست و کلاً یک شبکه مستقل و ایزوله است. در آنجا میتوانیم بگوییم اینترنت قطع هم باشد مشکلی پیش نمیآید؛ حتی اگر ویندوز ۹۷ یا حتی سیستمعامل داس (DOS) را استفاده کنند، چون هیچکس از بیرون نمیتواند به شبکه وصل شود، یک امنیتی برقرار میشود.»
فرید در ادامه گفت:«در یک شبکه خیلی بزرگ مثل یک کشور که راههای ورودی و خروجی واقعی به اینترنت دارد، قطع کردن افراد از اینترنت فقط باعث میشود دستگاهها «اوت» (Out) شوند، آپدیتهای جدید را دریافت نکنند و این مسئله، صرفاً خطر امنیتی ایجاد میکند. یعنی این بازی اصلاً برندهای ندارد. مثلاً اینکه بگوییم «اینترنت را قطع کردیم که هک نشویم»، ادعایی کاملاً غلط است؛ یعنی این نوع استدلال، گمراه کردن افکار عمومی است. اما اگر بگویند «قطع کردیم که رسانه قطع بشود»، حرف قابل قبول و منطبق بر واقعیت است (اگرچه با آن مخالفیم)، ولی اینکه حاکمیت بخواهد این موضوع را تقلیل بدهد به اینکه «نه، من اینترنت را قطع کردم تا آدمها در امنیت باشند»، اصلاً قابل پذیرش نیست.»
به گفته این کارشناس این ادعا حداقل در حوزه فنی به هیچ وجه قابل پذیرش نیست. این موضوع بار منفی اجتماعی شدیدی دارد و میتواند آسیبهای اجتماعی و امنیتی جدی ایجاد کند، چون در جامعه نارضایتی تزریق میکند.
۲۲۷۳۲۳
