وجود دو میلیون نسخه خطی در ایران

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از اداره کل روابط عمومی و اطلاع رسانی، سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، روز شنبه ۹ خرداد ۱۴۰۵ در جریان حضور در پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری و دیدار با معاونان، مدیران و اعضای هیئت علمی این مجموعه، بر ضرورت بازتعریف نقش پژوهشگاه در منظومه حکمرانی فرهنگی کشور تاکید کرد و خواستار حرکت این نهاد به سوی تولید دانش راهبردی، آینده‌پژوهی و پاسخگویی به نیازهای نوظهور جامعه شد.

وزیر میراث‌فرهنگی در ابتدای سخنان خود با اشاره به ظرفیت عظیم میراث مکتوب کشور اظهار کرد: ایران از سرمایه‌ای بی‌بدیل در حوزه نسخ خطی برخوردار است و بالغ بر دو میلیون نسخه خطی در اختیار دارد. در همین راستا، در سال‌های گذشته با راه‌اندازی مجمع «مکتب کتابخانه بزرگ ایران»، تلاش گسترده‌ای برای ساماندهی این گنجینه تمدنی صورت گرفت و منابع قابل توجهی صرف تبدیل این آثار به دانش‌نامه‌ها، آثار مرجع و منابع علمی شد. بی‌تردید اقداماتی که پژوهشگاه در این عرصه انجام داده، از ارزش و اهمیت راهبردی برخوردار است.

وی با تاکید بر جایگاه زبان در صیانت از هویت تاریخی و فرهنگی ملت‌ها افزود: زبان، حامل حافظه تاریخی، نظام دانایی، رسم‌الخط و امکان انتقال دانش میان نسل‌هاست. ایران به‌واسطه تنوع فرهنگی و تاریخی خود از ظرفیت‌های زبانی و گویشی گسترده‌ای برخوردار است که هر یک بخشی از میراث معنوی این سرزمین را نمایندگی می‌کنند و حفظ و مطالعه علمی آن‌ها ضرورتی انکارناپذیر است.

صالحی‌امیری در ادامه با تبیین مأموریت‌های نوین پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری تصریح کرد: پژوهشگاه نباید صرفا به محلی برای نگهداری اسناد، داده‌ها و گزارش‌های پژوهشی تبدیل شود. نهادی که در گذشته متوقف بماند و صرفاً نقش آرشیو را ایفا کند، نمی‌تواند در فرآیند تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری فرهنگی کشور اثرگذار باشد. پژوهشگاه باید به کانون رویش، زایش، نوآوری و بازتولید دانش تبدیل شود و متناسب با تحولات جامعه، نیازهای جدید و اقتضائات آینده حرکت کند.

وی افزود: دستیابی به این هدف مستلزم شکل‌گیری گفت‌وگوهای مستمر علمی و نقد درون‌سازمانی است. پژوهشگاه برای دستیابی به پویایی و نوسازی، نیازمند برگزاری سلسله نشست‌های تخصصی، نقد عملکردها، بازاندیشی در مأموریت‌ها و بازتعریف اولویت‌های پژوهشی خود است.

وزیر میراث‌فرهنگی همچنین با اشاره به ضرورت تقویت پیوندهای نهادی میان پژوهشگاه و معاونت‌های تخصصی وزارتخانه اظهار داشت: رویکرد وزارتخانه بر تقویت انسجام ساختاری و افزایش هم‌افزایی میان بخش‌های مختلف است. بر همین اساس، هر حوزه تخصصی پژوهشگاه می‌تواند در تعامل نزدیک‌تر با معاونت متناظر خود فعالیت کند؛ به‌گونه‌ای که بخش گردشگری در پیوند مؤثر با معاونت گردشگری و سایر حوزه‌ها نیز در چارچوب مأموریت‌های تخصصی وزارتخانه ایفای نقش کنند.

وی تربیت نیروی انسانی متخصص را از مهم‌ترین سرمایه‌های آینده نظام میراث‌فرهنگی کشور دانست و گفت: باید زمینه حضور و رشد نسل جوان در کنار استادان و پژوهشگران برجسته فراهم شود. انتقال تجربه، دانش و مهارت میان نسل‌ها، ضامن استمرار و ارتقای سرمایه علمی کشور در حوزه میراث‌فرهنگی خواهد بود.

صالحی‌امیری در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت گسترش تعاملات علمی و اجرایی میان پژوهشگاه و ادارات‌کل استانی تاکید کرد و افزود: ظرفیت‌های استانی کشور در حوزه باستان‌شناسی، مرمت و پژوهش‌های فرهنگی نیازمند توجه ویژه است. استان‌هایی همچون همدان و قزوین از قابلیت‌های برجسته تاریخی و باستان‌شناختی برخوردارند و انجام کاوش‌های علمی و نظام‌مند در این مناطق باید با جدیت بیشتری دنبال شود.

وی همچنین خواستار تدوین برنامه‌ای ویژه برای شناسایی، مطالعه و حفاظت از میراث‌فرهنگی تهران شد و اظهار کرد: برای پایتخت باید پرونده‌ای مستقل و ویژه در حوزه میراث‌فرهنگی گشوده شود. مناطق تاریخی و تمدنی مهمی همچون ری، ورامین و دیگر محوطه‌های ارزشمند پیرامون تهران، ظرفیت‌های بزرگی برای پژوهش، کاوش و بازخوانی تاریخ و تمدن ایران در اختیار دارند که باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرند.

وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در پایان تاکید کرد: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری باید به نهادی مرجع در تولید دانش، سیاست‌پژوهی، آینده‌نگاری و ارائه راه‌حل‌های علمی برای مسائل حوزه میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تبدیل شود؛ جایگاهی که بتواند ضمن صیانت از حافظه تاریخی ملت ایران، در ساخت آینده فرهنگی کشور نیز نقشی تعیین‌کننده ایفا کند.